VỪA LO VỪA VUI

       Nhà nước Nhật Bản đã thông báo ngừng cho vay vốn ODA mà nước này dành cho Việt Nam với lãi xuất rất nhỏ, để giúp Việt Nam xây dựng hạ tầng cơ sở như xây dựng mới, cải tạo hệ thống giao thông để phát triển kinh tế và an sinh xã hội. Nhật Bản là nước cấp vốn ODA đứng đầu các nước trên thế giới cho Việt Nam vay dòng vốn này.

Điều lo lắng về sự kiện trên đã lan tỏa đến người dân bình thường nhất bởi các công trình đã và đang khai thác sử dụng như cầu,... đường giao thông nông thôn có gắn biểu tượng cờ hai nước Việt - Nhật nằm trên bình diện rộng của nước ta. Nguồn vốn mà người Nhật cho vay trong 35 năm (1973 - 2008) quan hệ ngoại giao giữa hai nước, đã phát huy tác dụng trong công cuộc đổi mới nền kinh tế đạt hiệu quả. Thế mà tạm ngưng chảy thì không khỏi lo lắng thì chỉ là những người bàng quan, thiếu trách nhiệm với nhân dân lao động...Vây, nguyên nhân ở đâu dẫn đến nông nỗi này, đó là do một số quan chức của nước mình đã nhận tiền hối lộ của một công ty Nhật Bản liên quan đến Dự án đại lộ Đông - Tây ở thành phố Hồ Chí Minh cachs đây gần chục năm, mới được phía Nhật Bản phát hiện, truy tố, trừng phạt. Những bị can đã khai danh tính quan chức người Việt có liên quan nhận tiền đút lót. Nhật Bản đã đề nghị Việt Nam cũng phải xử lý những cán bộ kia như bên Nhật đã kết án các quan chức của công ty Nhật. Đợi mãi, đợi mãi phía Việt Nam mình mới có tạm đình chỉ một cán bộ và theo phía Nhật cho biết vẫn còn vị tại chức mà không hề bị động chạm đến. Theo cách ứng xử của Việt Nam thực tế đã diễn ra, họ lo lắng vốn ODA của nhân dân Nhật cho Việt Nam vay sẽ không phát huy tác dụng bởi có nhiều công trình thi công kéo dài, giải ngân chậm, bán thầu nhiều cấp, nhiều lần dẫn đến vốn thất thoát khó bề kiểm soát,...Đây là nguyên nhân chính để họ tạm đóng băng nguồn vốn ODA. Một lo lắng nữa, là hình ảnh sinh động và lôi cuốn trước đây đã được nhìn nhận lại, kiểm định lại đối với nhiều nước trên thế giới đang ưu ái cho nước ta vay ODA. Thật là thảm họa đối với nền kinh tế Việt Nam, nếu như đồng loạt các dự án đều có vấn đề tham nhũng và cử tri của các nước theo gương Nhật Bản, đóng băng ODA cho nước ta  vay ưu đãi.

                                             Hà Nội, 5-12-2008

CẦU LONG BIÊN

          Cầu Long Biên vượt qua sông Hồng thuộc đất Long Biên của kinh thành Thăng Long cổ kính xưa - Hà Nội ngày nay. Hỏi các nhà sử học và các nhà Hà Nội học thì đều trả lời tương tự nhau là không biết cây cầu này mang tên Long Biên vào thời gian nào và do ai khởi xướng... Còn trên thực tế biển gắn ở đầu cầu vẫn còn nguyên vẹn thì mang tên là cầu Doumer, đây có thể cầu mang tên toàn quyền Đông Dương lúc bấy giờ (khoảng từ năm 1895 đến năm 1905) mang quốc tịch Cộng hòa Pháp tên là Paul Doumer, chính ông này đã có đề xuất xây dựng cầu vượt qua sông Hồng, vị trí xây dựng nối liền phố cổ Hà Nội với các tỉnh phía bắc sông Hồng - vùng văn hóa lúa nước và tài nguyên thiên nhiên phong phú..., trong đó có cảng Hải Phòng một cửa ngõ giao lưu với thế giới vô cùng quan trọng với người Pháp xâm chiếm nước ta. Ngoài vấn đề đó, mục đích rất quan trọng với chính quyền đô hộ của thực dân Pháp là điều động quân đội trung ương đến đàn áp các phong trào cách mạng ở vùng dân cư rộng lớn với thời gian nhanh nhất và với các thiết bị phục vụ chiến tranh hiện đại để giành lấy phần thắng chớp nhoáng. Nhà sử học Dương Trung Quốc cho biết: "Chiếc cầu này bị nghiêng vì những dòng chiến xa thực dân điều quân từ trong thành phố sang sân bay Gia Lâm để tăng cường chiến trường Điện Biên Phủ...", cũng không có tài liệu nào nói làm cách nào để cây cầu cân bằng trở lại. Rất có thể vào tháng 10 năm 1954 đoàn quân Việt Minh cùng xe pháo đã rầm rộ vào giải phóng Hà Nội đã làm cân bằng cây cầu đã tồn tại hơn nửa thế kỷ. Ông Paul Doumer, đã xin tiền của chính phủ Pháp để xây dựng cầu trong 4 năm. Khởi công ngày 12 tháng 9 năm 1898, hoàn thành  ngày 3 tháng 2 năm 1902 với kinh phí xây dựng 5 900Fr, và cầu được mang tên: Doumer (nguồn báo Văn Nghệ số: 35 năm 2008). Rất có thể, sau khi cầu được đưa vào sử dụng rất thuận lợi cho việc đi lại lưu thông buôn bán giữa miền quê các tỉnh phía bắc sông Hồng với kinh thành Hà Nội mà nhân dân ta đã đặt tên cầu là Long Biên cho dễ gọi. Vào những năm đó, dân ta đến hơn 95% là mù chữ nên đọc tên tiếng Pháp thật vô cùng khó, hơn nữa ghét người Pháp đô hộ thì tên cầu Doumer đã đi vào quên lãng là dễ hiểu. Và, tên cầu là: Long Biên đã chính thức đi vào thơ, văn, bài viết chính thức từ ngày đất nước ta giành được chủ quyền với bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2 tháng 9 năm 1945.

          Cầu Long Biên thăng trầm cùng Hà Nội. Nếu tính năm khởi công xây dựng cầu năm 1898 đến năm nay 2008 thì cầu Long Biên có tuổi 110 năm và vắt qua ba thế kỷ (XIX, XX và XXI) còn Hà Nội sắp đến tuổi tròn mười thế kỷ. Tuy cầu Long Biên được xây dựng bằng đồng tiền của Cộng hòa Pháp thời bấy giờ song thực ra đó là mồ hôi nước mắt của nhân dân ta bởi gần 20 triệu dân Việt Nam đặt dưới sự bảo hộ của họ nên phải chịu bao nhiêu là tiền nộp thuế của rất nhiều thứ thuế, tài nguyên thiên nhiên họ khai thác buôn bán thu tiền đưa về làm giàu cho nước Pháp. Cho nên, việc xây dựng cầu Long Biên đúng vào thời điểm tất yếu của quá trình phát triển của lịch sử nước ta. Người Pháp xây dựng cầu Long Biên để củng cố quyền lực và khai tác kinh tế, bên cạnh đó còn phục vụ chính sách mị dân... Ngược lại với nhà cầm quyền Pháp, những người cầm quyền nước Mỹ thời gian từ năm 1965 đến năm 1972 thì lại muốn phá cầu Long Biên để làm tê liệt con đường giao thông huyết mạch nối liền Thủ đô Hà Nội với các nước Xã hội chủ nghĩa đến với cuộc cách mạng giải phóng Miền Nam của Việt Nam. Trong 7 năm, 14 lần máy bay Mỹ ném bom, bắn tên lửa vào cầu Long Biên đã làm cây cầu ở tuổi bảy mươi mang trên mình vết thương nặng nề ở hai nhịp vượt sông Nhị Hà (đoạn sông Hồng chảy qua địa phận Hà Nội tự nhiên chẻ ra hai dòng, nên còn được gọi là sông Nhị Hà). Vết thương ấy vẫn ngày đêm rỉ nước vàng trên cơ thể cầu Long Biên đã bước qua tuổi bách niên. Cầu Long Biên yếu lắm rồi, để chống đỡ sự xuống cấp do thời gian, do môi trường, do hậu quả chiến tranh, những người thợ cầu Việt Nam đã tăng cường thêm các trụ tạm để chống đỡ sự mỏi võng xuống của các nhịp dầm thép nặng và dài. Tuy tuổi cao và yếu, hiện tại cầu Long Biên vẫn đưa đón các chuyến tầu hỏa chở người, hàng hóa như những năm nào tuổi còn xuân phơi phới vào, ra Hà Nội. Còn ô tô các loại bây giờ không được phép qua cầu do yếu tố quá tải trên cầu, còn xe máy, xe đạp, người bộ hành vẫn suốt ngày đêm đánh thức cầu Long Biên hòa nhập với không khí đổi mới nền kinh tế thị trường...Hòa nhập với cầu Thăng Long, cầu Chương Dương, cầu Thanh Trì, cầu Vĩnh Tuy đã và đang hiện diện trong vòng hơn 20 năm đất nước ta chuyển đổi phát triển nền kinh tế và đạt được kết quả rực rỡ. Nếu so sánh về thời gian thi công, vóc dáng và lưu lượng các phương tiện giao thông vận hành qua lại thì chỉ có cầu Chương Dương có số liệu tương đương, còn chất lượng nền móng thì cần lưu ý đến tuổi thọ của cầu Chương Dương vì cọc đóng làm nền móng mố trụ đa phần là cọc ván thép nên qua thời gian sử dụng độ han rỉ của cọc ván thép khó kiểm tra và đánh giá chất lượng; còn cầu Thăng Long thi công gần 10 năm mới hoàn thành, lý do vào đúng thời điểm hai nước bạn lớn của nước ta trong khối xã hội chủ nghĩa mà một trong hai nước ấy đã dạy cho Việt Nam một bài học. Còn lại cầu Thanh Trì và cầu Vĩnh Tuy là hai cây cầu bê tông cốt thép nặng nề sẽ hoàn thành vào năm 2010 và năm 2009, mỗi cây cầu chậm tiến độ dăm năm trời dòng dã. Sự chậm trễ đã ngốn vào ngân sách của nhân dân, tài nguyên của đất nước rất lớn. Hình như hai dự án cầu này sau khi thắng thầu và được nhận thầu một vài gói thầu đã biến tướng thành mâm cỗ lớn được bày đặt ra và mỗi ngày qua đi cứ được bổ sung thêm nhiều món đắt tiền để cho những người có liên quan nhâm nhi, gặm nhấm với thời gian càng kéo dài dài thì càng có lợi cho họ; bên cạnh đó còn gây sức ép với các ban ngành của thành phố bởi lễ kỷ niệm 1000 Thăng Long - Hà Nội đang được tính từng ngày. Họ đã cố tình quên dòng xe có tải trọng lớn của nền kinh tế đang phát triển như vũ bão, dòng người xe đang ùn tắc giao thông ngày đêm vào, ra các cửa ngõ và cả trong nội thành Hà Nội... , quên thân phận cầu Long Biên già cỗi vẫn đang gồng mình chịu tải nhìn sang các bạn cầu trẻ vẫn đang nhởn nhơ soi mình xuống mặt nước sông Hồng làm duyên...

          Có một Việt kiều ở Cộng hòa Pháp tên là Nguyễn Nga đang lập dự án lễ hội diễn ra trên cầu Long Biên, hai bên đầu cầu và bãi sông dưới gầm cầu với tên gọi: "Ký ức cầu Long Biên", thời gian kéo dài 24 giờ liên tục, tức là những người đến dự lễ hội có đủ trọn ngày đêm tự sự bên cầu, trên cầu, dưới cây cầu Long Biên cổ tích. Ta có thể kể chuyện bên cây cầu vượt qua ba thế kỷ này những câu chuyện vui buồn, những kỷ niệm, hình ảnh thân thương bên một di tích đang vào thời kỳ huyền thoại. Ngoài ra còn được thưởng thức các tác phẩm nghệ thuật điêu khắc tạo hình, tranh, ảnh, nhiều ca khúc của nhiều thế hệ nhạc sĩ, ca sĩ, của nhiều học giả, nghệ nhân, nghệ sĩ nổi tiếng trong nước và quốc tế có tấm lòng yêu mến cầu Long Biên. Đây là một sáng kiến đáng trân trọng, ngoài mục đích tri ân với cây cầu dàn thép được xếp hạng thứ hai thế giới của đầu thế kỷ XX (cầu xếp thứ nhất là cầu Brooklyn của nước Mỹ), còn giới thiệu với thế giới về nét văn hóa truyền thống độc đáo của phố cổ Hà Nội đã đang bước vào tuổi nghìn năm và dân tộc Việt Nam một dân tộc luôn trân trọng tình hữu nghị bạn bè trên khắp thế giới. Có một điều quan trọng muốn lưu ý đến những nhà tổ chức "Ký ức cầu Long Biên" là cầu đang ở giai đoạn xuống cấp về sức chịu tải của toàn bộ cây cầu. Cách đây mấy chục năm, trên sông Bo ở thị xã Thái Bình có tổ chức thi bơi, số người tập trung đông trên mặt cầu Bo để chứng kiến thì bất ngờ cầu bị sập...tai nạn đã xẩy ra. Đây là bài học đáng lưu ý khi mà lượng người tham gia lễ hội trên cầu Long Biên tăng lên đột biến, tổng tải trọng chất lên cây cầu già cỗi này chắc chắn sẽ có những chuyển vị khôn lường... Lo xa để có biện pháp tổ chức khoa học âu cũng là một việc không thừa.

          Tuy là cây cầu vô chi, vô giác nhưng cầu Long Biên đã thành một bộ phận cơ thể của Hà Nội hơn một thế kỷ qua. Cầu Long Biên đã hằn sâu vào ký ức của hàng triệu người khi đã được nghe kể chuyện, trực tiếp chứng kiến và vận hành qua lại bằng phương tiện tầu hỏa, xe ô tô, xe máy, xe đạp,...và đi bộ trên cây cầu đẹp như cầu vồng vượt qua sông Hồng mượt mà, duyên dáng dải lụa mềm bên Thăng Long - Hà Nội, thời gian cứ dầy lên, tình yêu cầu Long Biên đã đi vào tâm hồn ta lúc nào chẳng rõ, chỉ biết rằng khi xa Hà Nội, bên nỗi nhớ riêng tư gia đình, bè bạn thì hình ảnh cầu Long Biên canh cánh bên lòng khi ta tâm sự, kể chuyện với bạn bè chưa một lần đặt chân đến Hà Nội về một cây cầu có vóc dáng uyển chuyển như một con rồng bằng thép khổng lồ vượt qua sông Hồng lớn rộng, có một sức sống dẻo dai đến không ngờ và sự cống hiến cho con người nơi đây nối liền giao thông vô cùng hữu hiệu hơn một trăm năm qua. Để rồi ta trân trọng giữ gìn và cầu mong sự vững vàng của cầu Long Biên ngày một dài thêm...

Hà Nội, tháng 10 năm 2008

Nguyễn Đăng Minh

THIÊN NHIÊN NHẬT BẢN QUA

NHỮNG BỨC ẢNH

Thiên nhiên Nhật Bản đã để lại nhiều suy nghĩ cho tôi, khi đứng trước 85 bức ảnh đen trắng của nhà nhiếp ảnh Kijuro Yahagi đang được trưng bày trong khán phòng sang trọng của Viện bảo tàng mỹ thuật Việt Nam. Để kỷ niệm 35 năm (năm 1973 đến năm 2008) ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam với Nhật Bản.

          Tôi đã lang thang theo Kijuro Yahagi "đi" trải dài theo khắp đất nước Nhật Bản, được hít thở không khí trong lành của vùng cận nhiệt đới, được hoà vào thiên nhiên phong phú từ vùng núi cao có những dòng thác đổ trắng trời, đến với những dòng sông được trị thuỷ, cải tạo như một công trình kiến trúc độc đáo. Xin hãy ngắm nhìn và suy ngẫm về hệ thống ruộng bậc thang chạy theo đường đồng mức với các bờ kè bằng đá, ta có cảm tưởng người nông dân Nhật Bản canh tác trồng lúa nước ngay trên những âu bằng đá khổng lồ; từ đây đã truyền cho ta một lòng cảm phục trước năng suất lúa rất cao, đây là một kỳ tích của người trồng trọt Nhật Bản. Hầu như trải dài, trải rộng toàn lãnh thổ Nhật Bản là đá, cát bên mặt biển rộng mênh mông. Những vườn hoa bằng hàng triệu viên đá tự nhiên bên những ngôi chùa cổ kính đã luôn nhắc đến ý thức của người dân suy nghĩ cùng đất nước khi mà tài nguyên rất khiêm tốn, bốn bề là đại dương, những bờ đá hiểm trở dựng cao, bờ cát khô cằn bao bọc... Ấy thế mà nên kinh tế của Nhật Bản đứng thứ hai (sau nước Mĩ) của các nước có nền kinh tế phát triển nhất trên thế giới. Từ đó cho thấy nền khoa học, công nghệ của Nhật Bản phát triển mạnh mẽ và hiện đại đến nhường nào. Những toà nhà cao tầng, những đại lộ giao thông nhiều tầng,... đã phô bày một đất nước hiện đại đầy tiềm ẩn, trên một nền tảng của thiên nhiên bền vững không bị con người can thiệp phá vỡ hệ cân bằng sinh thái. Đây một thị trấn nhỏ với các ngôi nhà thấp tầng đang mịt mờ trong khói mây của dòng suối nước nóng chảy qua. Đây những cánh đồng trồng nho rộng lớn đã được chăm sóc chu đáo. Đây cánh đồng trồng lê đã được dựng những tấm lưới độc đáo chống băng tuyết cho cây vào mùa đơm hoa kết trái. Hầu như các cánh đồng đã nhà kính hoá và được chăm sóc khoa học. Tuy vậy, người Nhật vẫn không quên những nét văn hoá truyền thống: Đây là giấy cầu may vẫn trắng bay trên cây thánh ở vùng Shimane, những tấm mành che nắng hình lòng máng vẫn ngự trên mái đền Kockỉagu, Kagawa cổ kính; nước giếng sạch trong ngần „Tsukubai" dùng cho trà đạo khắp mọi miền của đất nước Nhật Bản nói chung và vùng Kyoto nói riêng; ngọn núi thiêng Osorezan ở Aomori vẫn luôn thành kính trong tín ngưỡng của người Nhật Bản; còn có Núi chung tình (Meotoiwa) ở vùmg Mie vẫn sừng sững trong ngày hội tình nhân... Và, người Nhật cũng thật lãng mạn khi làm những ô cửa sổ hình vuông cho ngôi nhà, đặt tên là góc trời vuông...

          Hầu như toàn bộ ảnh triển lãm là tĩnh cảnh, ngay cả bức ảnh về chợ cũng không thấy bóng dáng của người đi chợ. Nhưng người xem vẫn cảm thụ được một cái chợ hẹp dài và chen chúc đông vui bởi tác giả đã mượn hình ảnh của cấu trúc mái nhà, cột đèn, dây điện đèn đen xen dày đặc để mô tả một góc chợ vừa cổ xưa, vừa hiện đại. Không chỉ có vậy, thông qua những công trình kiến trúc đồ sộ, công trình giao thông hiện đại, công trình trị thuỷ những dòng sông, những cánh đồng ruộng bậc thang với các bờ kè bằng đá kỳ vĩ,...cùng các ngôi chùa cổ được xây dựng trên các đỉnh núi cheo leo hiểm trở,...Tác giả đã ngầm ca tụng sức lao động của người Nhật Bản hiện đại. Đây cũng nói lên một đức tính khiêm nhường của dân tộc Nhật Bản. Và, cũng là một bài học gửi tới các dân tộc khác trên thế giới về một dân tộc cần cù, sáng tạo,...thì sẽ đạt được những thành tựu vĩ đại trong xây dựng Tổ quốc thân yêu của mình.

Hà Nội, 20/5/2008

(GHi chú: Vì dung lượng lưu trữ ảnh đã đầy, xin lỗi vì không có ảnh minh hoạ)

NHỮNG CÂY CẦU VƯỢT DÀNH RIÊNG

CHO NGƯỜI ĐI BỘ Ở HÀ NỘI

***********

Do lượng người ở Hà Nội ngày một tăng cao, đường giao thông thành phố ngày một phát triển tỷ lệ thuận với sự hình thành các khu đô thị mới; các khu chung cư, khu tập thể cũ và dân cư của các làng cổ xưa đan xen nhau cùng các khu phố đã được hình thành hàng trăm năm. Sự phát triển các phương tiện giao thông hiện đại ngày một gia tăng, nhất là phương tiện xe gắn máy... Ách tắc giao thông trong thành phố là một bài toán nhiều ẩn số. Để giải quyết một trong nhiều ẩn số ấy là xây dựng 18 cầu vượt, vượt qua các trục đường phố có mật độ xe cơ giới các loại tham gia với mật độ và tốc độ cao, dành cho người đi bộ. Đây là một dự án lớn có vốn đầu tư trên 200 tỷ Việt Nam đồng (VNĐ), thời giá đầu năm 2007

Ngày 26 tháng 5 năm 2008, thêm hai cầu vượt dành cho người đi bộ ở đường Nguyễn Chí Thanh và Nguyễn Văn Cừ đã đi vào sử dụng, đây cũng là hai cây cầu đã hoàn tất xây dựng sau cầu vượt ở gần cổng bệnh viện Bạch Mai và gần cổng trường Đại học giao thông vận tải. Như vây, cư dân Hà Nội còn tiếp tục chờ đón 14  cây cầu vượt dành cho người đi bộ nữa "chào đời". Đây là những cây cầu được tính toán, tư vấn thiết kế bởi các thanh thép hình được liên kết với nhau bằng công nghệ đường hàn tại công xưởng, hiện trường và có nhiều chi tiết liên kết với nhau bằng lắp ráp tại công trường. Cho nên mô hình kiến trúc cơ bản là giống nhau...Vậy là ở đất Thăng Long ngàn năm văn hiến sẽ có thêm nhiều cây cầu vượt tương tự nhau về mỹ thuật kiến trúc thì cũng áy náy vì đơn điệu làm sao ấy. Hơn nữa, một năm trời mới thi công xong 4 cầu, vị chi, còn 14 cây cầu nữa chưa được thi công xây dựng. Với tốc độ thi công như thế, biết đâu đấy sẽ có những tai nạn xẩy ra vì vị trí chọn xây dựng cầu vượt là những vị trí gây nhiều bức xúc cho nạn ách tắc giao thông và không an toàn cho người đi bộ khi tham gia giao thông. Mọi người hãy hình dung vài năm nữa mới thi xong dự án 18 cây cầu vượt, với giá thép, xi măng và các vật liệu xây dựng khác có liên quan, cùng giá công lao động tăng cao... Chắc chắn số tiền hơn 200 tỷ VNĐ ban đầu sẽ không đáp ứng đủ. Vậy thì có hai phương án: Một là tăng vốn đầu tư. Hai là rút bớt số cầu vượt định xây dựng theo kế hoạch.

Là người Hà Nội văn minh và thanh lịch song cũng có trách nhiệm quan tâm đến những biến chuyển chung của xã hội trong đó có vấn đề cầu vượt cho người đi bộ!

(Đã đăng báo Người Hà Nội)

Normal 0

  Normal 0

NHỮNG CÂY CẦU HOA

Giống như nhiều thành phố, đô thị của nước ta nằm sát bên dòng sông, suối và là đầu mối các con đường giao thông toả đi các địa phương; thành phố cổ Strasbourg của nước Cộng hoà Pháp toạ lạc trên cù lao của dòng sông ILL (phiên âm: In) thơ mộng...cũng tương tự  vị trí địa hình như vậy.

Để vào trung tâm thành phố cổ, người ta sẽ chọn một trong hơn 20 cây cầu cổ, đập chắn nước huặc cầu mới được xây dựng bằng công nghệ, vật liệu hiện đại vượt qua sông In, thuận lợi cho địa chỉ dự định tới. Còn để tìm hiểu về kiến trúc xây dựng hai bên bờ sông và các đập nước, cây cầu, âu thuyền,... thì chọn tầu thuỷ du lịch chạy vòng quanh thành phố Strasbourg có sông In bao bọc với chu vi gần 10 cây số. Sát mép nước hai bên bờ sông là hai con đường dành cho người đi bộ, thỉnh thoảng từng chặng có kê nhưng ghế băng làm bằng gỗ, bê tông huặc bằng thép uốn hoa văn để ngồi nghỉ và ngắm cảnh thành phố. Soi bóng xuống sông In là những khu nhà được xây dựng từ thời xa xưa vần còn tồn tại đến bây giờ, như: khu nhà thờ có tháp chuông cao ngất ngưởng, trường dạy nghề xây cầu, trường dạy nghề đao phủ, toà án, nhà tù,...cho đến các xưởng thuộc da, xay xát ngũ cốc, giặt là, lò giết mổ gia xúc.... Mới đây nhất là hai khu nhà kính hiện đại nằm hai bên bờ sông In đã trở thành trụ sở Nghị viện Châu Âu (ở nước Bỉ có trụ sở 2). Nối hai khu văn phòng đồ sộ này là cây cầu hiện đại hai tầng được bọc kính chắn gió, mưa và còn làm thành bức tường bảo vệ, an ninh. Tầu chở khách lần lượt chui qua hơn 20 cây cầu, trong đó có cầu vẫn còn giữ nguyên như ngày đầu xây dựng cách đây hàng thế kỷ, có rất nhiều cầu được cải tạo mở rộng thêm với hệ thống dầm, dàn thép hiện đại, nhưng hai bên thành cầu phía ngoài được trang trí giả cổ của cầu cũ, nếu không chú ý thì dễ có cảm giác đó là những cây cầu cổ. Mỗi cây cầu cổ đều có một tên gọi, như: cầu Vua, cầu Quận Công, cầu Bốn Ông - Cầu Bốn Ông, trên mặt cầu thuộc về bốn góc của hai mố cầu được tạc bốn tượng người đàn ông liên quan tới xây dựng cầu. Đặc biệt có một cây cầu dành riêng cho việc hành hình những người tù bị khép vào tội chết. Đao phủ dẫn độ những tử tù đến vị trí cây cầu này và nhốt họ vào những chiếc lồng. Rồi từ mặt cầu, các đao phủ thả dần dây để những chiếc lồng nhốt tử tù chìm sâu rồi chết ngạt vì dòng  nước sông In...

Khi đi trên các ngả đường vào ra thành phố Strasbourg và qua lại hàng ngày trên các cây cầu của thành phố, điều gây ấn tượng đến ngỡ ngàng và thích thú là trên hai lan cầu huặc hai bên lan cầu có những lẵng hoa, các dải hoa dài được chăm sóc bởi bàn tay con người và nở hoa đẹp rực rỡ. Mầu hoa hoà màu xanh lá của một vài giống hoa đan xen đã làm ta quên đi những nét khô cứng của  các chi tiết công trình cầu nhiều khi gieo vào tầm nhìn có cảm giác thô, lạc lõng giữa nơi đô thị dày đặc các công trình kiến trúc đa dạng. Hoa nở rực rỡ hai bên lan cầu, trên hai lan cầu đã làm ta lạc vào đường hoa ở trong công viên đẹp hay vườn hoa nằm ở khuôn viên khách sạn sang trọng, và còn cách điệu cho mặt gạch lát lạnh lùng trên những hè phố đơn điệu cây xanh...Ôi, những cây cầu hoa, dù xuất xứ ở bất kể nơi đâu trên trái đất này, nhưng đối với những người  yêu quý nghệ thuật tạo hình kiến đều có cảm giác đấy là những hoa văn trang trí nghệ thuật tôn vinh vẻ đẹp của những cây cầu mà từ thủơ xa xưa con người đã bình chọn là những bộ phận vô cùng quan trọng của một con đường dài để nối liền nhiều con người ở nhiều miền đất xa lạ lại với nhau, đến với nhau cùng nhau lao động, cùng nhau tâm sự, cởi mở tâm hồn để đâm chồi yêu thương, nở hoa, kết trái...rồi lan rộng ra nhiêù miền quê hương mới...

Tạm biệt dòng sông In thơ mộng, tạm biệt thành phố Strasbourg, thành phố cổ có những cây cầu hoa, để về với quê hương Việt Nam chan hoà ánh nắng của vùng nhiệt đới có nhiều sông, suối, kênh rạch và vượt qua những dòng chảy ấy là hàng vạn cây cầu lớn nhỏ...Ngày mai, khi nền kinh tế cho phép, chắc chắc trên lan can hàng vạn cây cầu ấy sẽ nở hoa... làm tăng thêm vẻ đẹp của nước Việt Nam hiện đại!

(Bài & ảnh đã đăng trong Tạp chí KHẢO SÁT THIẾT KẾ)

HẦM ĐI BỘ PHIÊU LƯU KÝ

 Cách đây vài chục năm khi lần đầu tiên được đọc „Dế Mèn phiêu lưu ký“ của nhà văn Tô Hoài, hình ảnh và suy nghĩ của Dế Mèn còn thấm đậm cho đến tận hôm nay khi mà tuổi đời đã lớn, còn tác giả của cuốn truyện ký nổi tiếng thế giới đã ở tuổi 88 mùa xuân. Trong hai cuộc chiến tranh với người Pháp và người Mỹ, quân và dân ta đã đào rất nhiều chiến hào, địa đạo. Hàng vạn chiến sĩ anh dũng của quân đội ta đã „phiêu lưu“ cơ động để đánh thắng kẻ thù mà điển hình nhất là chiến hào, đường hầm trong chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ và địa đạo Củ Chi huyền thoại.

Trong phát triển giao thông đô thị của thời kỳ nền kinh tế nước ta hoà nhập với nền kinh tế thị trường thế giới, lần đầu tiên trong cả nước, Hà Nội xây dựng thành công hệ thống đường hầm dành riêng cho người đi bộ, người đi xe lăn và người đi xe đạp ở nút giao thông Ngã Tư Sở thuộc quận Đống Đa và quận Thanh Xuân. Tiếp bước chân Dế Mèn của bác Tô Hoài để làm một cuộc phiêu lưu trong con đường hầm hiện đại này. Trước khi thi công đường hầm ở nút giao thông Ngã Tư Sở, ngành giao thông vận tải Hà Nội đã xây dựng một số hầm chui qua đường Phạm Hùng ở vị trí bến xe Mỹ Đình dành riêng cho người đi bộ có nhu cầu sang đường tại vị trí này. Cho đến nay đã được vài năm, nhưng lượng người đi bộ sử dụng con đường hầm này chỉ gần 1/3 lượng người đi bộ có nhu cầu đi sang đường, 2/3 số người còn lại vẫn tự do băng qua bề mặt của đường Phạm Hùng bất chấp nguy hiểm vì mật độ lưu thông các phương tiện xe cơ giới tham gia giao thông cao và họ bất chấp cả luật giao thông đường bộ. Khoảng đầu tháng 6 năm 2008 một số kẻ phá hoại đã đập vỡ hệ thống cửa kính của phần nhà che mưa gió nắng ở các đầu hầm toạ lạc hai bên vỉa hè. Hậu quả của hành động phá hoại hệ thống kính chắn mưa gió là đã để nước mưa tự do rơi xuống đường hầm, vì đường hầm không có hệ thống thoát nước nên rất có thể sẽ thành bể chứa nước khi mà lượng mưa to liên tiếp xảy ra và gió không được điều hoà trong đường hầm.

Đường hầm đi bộ nút giao thông Ngã Tư Sở khác hẳn đường hầm đi bộ chui đường Phạm Hùng bởi hình thành một hệ thống liên hoàn khép kín đồng bộ cho cả người đi bộ thông thường, người sử dụng xe đạp, xe thô sơ và cả người tàn tật đi xe lăn, với số vốn đầu tư gần một nghìn tỷ đồng. Hệ thống đường hầm đi bộ nút giao thông Ngã Tư Sở là một hạng mục trong Dự án cải tạo nâng cấp với quy mô lớn đối với nút giao thông này, nổi bật là cây cầu nối từ đường Tây Sơn sang đường Nguyễn Trãi vượt qua đường Láng nối với đường Trường Chinh. Trên mặt bằng dưới cầu vượt đã hình thành một nút giao thông Ngã Tư Sở mới với trục chính là đường Láng thẳng với đường Trường Chinh giao cắt qua hai tuyến lưu thông của đường Tây Sơn và đường Nguyễn Trãi cùng hệ thống các đường nhánh rẽ thuận chiều trước khi tiếp cận với hệ thống đèn tín hiệu giao thông ở ngã tư này. Chính vì lý do đó mà hệ thống đường hầm đi bộ đã được thiết kế thi công đưa vào khai thác để đảm bảo an toàn giao thông cho những người sử dụng phương tiện giao thông thô sơ, người đi bộ qua các ngả đường của nút giao thông Ngã Tư Sở. Muốn đi xuống hệ thống đường hầm đi bộ này phải thông qua bốn cửa chính dành cho người đi bộ được đánh thứ tự trên sơ đồ hướng dẫn được gắn ở mỗi cửa là: A, B, C, D và hai bên của mỗi cửa chính là hai cửa phụ được gắn biển chỉ dẫn lối đi thuận chiều cho đường dành riêng cho người sử dụng xe đạp, xe lăn và xe đẩy tay. Các cửa chính là hệ thống đường bậc thang rộng, ở giữa là tay vịn bằng thép không rỉ và cũng là rào phân cách giữa hai chiều xuống, lên của đường hầm. Còn các cửa phụ được thiết kế với hệ thống đường bậc thang với nhiều chiếu nghỉ rộng, có dải đường liền để dắt xe đạp, xe lăn, xe đẩy đi lên xuống đường hầm thuận lợi. Cửa A nằm ở vị trí tiếp giáp giữa phố Nguyễn Trãi - Trường Chinh. Cửa B nằm ở vị trí tiếp giáp giữa phố Nguyễn Trãi – Láng. Cửa C nằm ở vị trí tiếp giáp giữa Láng – Tây Sơn. Cửa D nằm ở vị trí tiếp giáp giữa Tây Sơn - Trường Chinh. Đặc biệt tại vị trí cửa B có khu nhà một tầng xây dựng, kiến trúc đẹp làm trụ sở quản lý hệ thống đường hầm đi bộ ở nút giao thông Ngã Tư Sở. Hệ thống hầm đường đi bộ được thiết kế thi công khép kín hình chữ nhật, tại mỗi góc được uốn cong chuyển tiếp. Lòng hầm rộng khoảng 8 mét, chia làm hai dải đường đi riêng biệt dành cho người đi bộ và dành cho người đi xe đạp. Phân chia hai dải đường là một dải phân cách gồm 94 cột tròn bằng bê tông cốt thép, song nhiệm vụ chính của những cây cột này là chống trần hầm, khoảng cách giữa các cột vào khoảng 4 mét. Hai bên vách hầm được ốp gạch men kính, phần đường dành cho người đi bộ lát gạch hoa, phần đường dành cho người đi xe đạp vẫn để nguyên bê tông nền hầm. Trần hầm được quét sơn trắng cùng hệ thống đèn chiếu sáng suốt ngày đêm. Tại mỗi cửa lên đều có biển chỉ dẫn hướng đi, tên phố. Và, một hệ thống ca mêra giám sát an ninh. Nếu đi một vòng khép kín đường hầm thời gian trung bình vào khoảng năm phút. Song, người đi bộ tham gia giao thông ở nút giao thông Ngã Tư Sở sử dụng đường hầm rất ít, đa số vẫn đi trên mặt bằng nơi bố trí hệ thống đèn tín hiệu giao thông. Nên hệ thống đường hầm đi bộ đã đang là lối đi sa xỉ, sang trọng mà người đi bộ từ chối.

Có ba nguyên nhân mà đa số người đi bộ còn thờ ơ với con đường hầm này: Một là vẫn tồn tại một ngã tư với hệ thống đèn tín hiệu và vạch sơn dành cho người đi bộ. Hai là người đi bộ chưa có thói quen đi đường hầm. Ba là chưa có luật quy định bắt buộc người đi bộ, người sử dụng phương tiện thô sơ khi tham gia giao thông tại những nơi có hầm đi bộ dành riêng thì phải chấp hành, nếu không thì phải chịu những mức phạt tiền theo từng lỗi vi phạm. Còn hiện tại, hầm đi bộ Ngã Tư Sở đang dành riêng cho cư dân khu vực sở tại làm địa điểm tập thể dục, đi bộ, hướng dẫn nhau tập đi xe đạp và là nơi hẹn hò của nhiều cặp học sinh lớn, simh viên tình tự bên nhau, ... Đây là hệ thống đường hầm đi bộ không có hệ thống thoát nước, không có hệ thống thông gió; việc lưu thông gió là do 12 cửa lên xuống đường hầm tự điều tiết không khí có sẵn trên các đường phố và khu phố của khu vực trên mặt đất đỉnh đường hầm, cho nên môi trường không khí trong đường hầm luôn phụ thuộc vào không khí trên các đường phố nơi đây... Nếu có bạn nào đó nghi ngờ thì học theo Dế Mèn, dành thời gian phiêu lưu đến nút giao thông Ngã Tư Sở đã được xây dựng hiện đại thì sẽ rõ. Không còn dấu tích „ngã tư khổ“ ngày nào mà người dân tham gia giao thông đặt tên cho Ngã Tư Sở với vấn nạn ách tắc giao thông triền miên. Bạn quan sát thực tế và suy ngẫm mới thấy đường hầm đi bộ sẽ mai một cùng thời gian với lượng người tham gia giao thông đi bộ qua hầm thật khiêm tốn so với số vốn đầu tư xây dựng quá lớn cho đường hầm đi bộ và không biết đến bao giờ mới khai thác phù hợp với ý đồ Tư vấn thiết kế xây dựng.

Hà Nội, tháng 6/2008 Nguyễn Đăng Minh
(Đây là bài viết được đăng trên báo NGƯỜI HÀ NỘI tháng 6/2008)

ĐỤC NƯỚC BÉO CÒ

Cày bừa vụ chiêm, mùa để trồng cây lúa nước của nông dân đồng sông Hồng đã diễn ra hàng nghìn năm trước cho đến nay vẫn và sẽ tồn tại. Là khi các thửa ruộng đang được bừa kỹ chuẩn bị bước sang câu chuyện cấy lúa thì xẩy ra câu ngạn ngữ: Đục nước béo cò; chẳng là, khi bừa đã làm cho đất của thớ cày nhuyễn ra như bùn để cho phân tro hoà quyện vào đất nơi sau vài giờ khi trâu, máy và người bừa rời khỏi ruộng là được cấy xuống một rừng dảnh mạ đến thì, bước khởi đầu làm thân cây lúa. Nước đục ngầu lên làm cho cua cá thiếu ô xy vì bùn đất sặc đường thở phải ngửa mặt lên mặt nước mà ngáp lấy ngáp để... Đồng thời cũng là lúc thời cơ đến với các con cò đang đói sau một mùa dài lặn lội bờ sông, ao hồ kiếm mồi vất vả...

Cơn bão giá cả lên như gió rét gần Tết âm lịch 2008 cho đến hơn một tháng sau Tết làm người dân điêu đứng. Người làm vườn, làm ruộng, chăn nuôi,... liêu xiêu vì rét hại kéo dài, có nhiều nơi người dân đã gieo mạ đến lần thứ ba mà vẫn lo ngày lo đêm vì rét hại quay lại, vì dịch bệnh, vì giống má ngày một hiếm và giá lên cao, rồi phân bón, giá tiêu dùng, vật liệu xây dựng cứ bốc giá lên từng ngày. Cùng chung với mức giá tiêu dùng, thực phẩm tăng cao này là những người làm công ăn lương, những người nằm trong danh sách trợ cấp của bảo hiểm xã hội, trợ cấp của xã hội,...Còn tầng cao hơn bị ảnh hưởng là những nhà đầu tư trong xây dựng, chứng khoán, nhiều chủ các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh,... Đã và đang chịu cảnh vật lộn của phận con cá, con cua trong môi trường nước vẩn bùn dưới những cái răng bừa của nền kinh tế thị trường chưa hoàn chỉnh đang làm đảo lộn. Đây có thể hình dung như trong giai đoạn đục nước mà cá, cua,... nhiều chủng loại trong nền kinh tế đang thiếu ô xy...Nên, hãy cảnh giác với những chú cò của nền kinh tế nhiều thành phần đang hiện hữu (!)

LỜI THỈNH CẦU

            Nhân dân làng Trần Xá, xã Nam Hưng, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương kính mong: Các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử, khảo cổ, nhà văn, nhà thơ tâm huyết với văn thơ lịch sử, các Hội văn học nghệ thuật trong cả nước, các cơ quan truyền thông báo viết, báo hình, báo trên mạng internet; con cháu họ Trần cư trú trên khắp mọi miền của Tổ Quốc, sinh sống và lập nghiệp ở nước ngoài cùng toàn thể các đồng chí, các bạn là người ở quê hương Trần Xá - Nam Hưng - Nam Sách - Hải Dương và đồng bào đồng chí gần xa có tấm lòng biết ơn và ngưỡng mộ Triều đại nhà Trần ở quãng thời gian năm 1225 đến năm 1293 cũng là khoảng thời gian xẩy ra 3 cuộc kháng chiến chống nhà Nguyên xâm lược. Dưới sự lãnh đạo của vua Trần Nhân Tông cùng các tướng lĩnh tài giỏi trong đó có Trần Quang Khải, Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn,… và quân dân nước Đại Việt đã ba lần chiến thắng vẻ vang, đem lại nền độc lập ổn định vững bền. Trong ba cuộc chiến tranh chống nhà Nguyên thì cuộc chiến xẩy ra lần thứ hai đã được quân dân nhà Trần chuẩn bị nghênh chiến mang một tầm cỡ vĩ đại trong lịch sử giữ nước của người Việt Nam. Trong Đại Việt sử ký toàn thư đã có viết về nơi diễn ra cuộc họp rất quan trọng này như sau:

            “Mùa đông, tháng 10 (năm 1282 - ghi chú thêm cho rõ), vua ngự ra bến Bình Than, đóng ở vũng Trần Xá họp vương hầu và trăm quan, bàn kế sách công thủ và chia nhau đóng giữ những nơi hiểm yếu” (Xem tiếp)